Chia nhỏ hóa đơn thành nhiều hóa đơn dưới 5 triệu đồng để thanh toán bằng tiền mặt có được khấu trừ thuế GTGT đầu vào không? Đây là vấn đề doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý khi thực hiện mua hàng hóa, dịch vụ từ cùng một nhà cung cấp trong cùng một ngày.
Theo quy định hiện hành, không thể chỉ căn cứ vào giá trị của từng hóa đơn để xác định có bắt buộc thanh toán không dùng tiền mặt hay không, mà còn phải xem xét tổng giá trị các lần mua trong cùng một ngày từ cùng một người nộp thuế.
1. Hóa đơn dưới 5 triệu đồng có bắt buộc thanh toán không dùng tiền mặt không?
Theo khoản 2 Điều 14 Luật Thuế giá trị gia tăng 2024, một trong các điều kiện để thuế GTGT đầu vào được khấu trừ là hàng hóa, dịch vụ mua vào phải có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt, trừ các trường hợp đặc thù theo quy định.
Quy định này được hướng dẫn tại Điều 26 Nghị định 181/2025/NĐ-CP.
Theo đó, cơ sở kinh doanh phải có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt đối với hàng hóa, dịch vụ mua vào từ 05 triệu đồng trở lên, đã bao gồm thuế GTGT. Như vậy, xét riêng một giao dịch có giá trị dưới 05 triệu đồng thì về nguyên tắc, giao dịch đó không thuộc trường hợp bắt buộc phải có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt theo ngưỡng 05 triệu đồng. Tuy nhiên, cần đặc biệt lưu ý trường hợp mua nhiều lần trong cùng một ngày.
2. Chia nhỏ hóa đơn dưới 5 triệu đồng để thanh toán tiền mặt có được khấu trừ thuế GTGT không?
Không phải cứ chia thành nhiều hóa đơn dưới 05 triệu đồng là có thể thanh toán bằng tiền mặt để vẫn được khấu trừ thuế GTGT.
Khoản 3 Điều 26 Nghị định 181/2025/NĐ-CP quy định: “3. Trường hợp mua hàng hóa, dịch vụ của một người nộp thuế có giá trị dưới 05 triệu đồng nhưng mua nhiều lần trong cùng một ngày có tổng giá trị từ 05 triệu đồng trở lên thì chỉ được khấu trừ thuế đối với trường hợp có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt.”
Điều này có nghĩa: Cùng một nhà cung cấp và mua nhiều lần trong cùng một ngày, đồng thời tổng giá trị từ 05 triệu đồng trở lên thì doanh nghiệp phải có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt để đáp ứng điều kiện khấu trừ thuế GTGT.
Ví dụ
Doanh nghiệp A mua hàng của Nhà cung cấp B trong ngày 28/9/2026:
- Lần 1: 2.000.000 đồng;
- Lần 2: 1.500.000 đồng;
- Lần 3: 2.000.000 đồng.
Tổng giá trị mua trong ngày: 2.000.000 + 1.500.000 + 2.000.000 = 5.500.000 đồng.
Mặc dù từng hóa đơn đều dưới 05 triệu đồng, nhưng tổng giá trị mua hàng trong cùng ngày từ cùng một người nộp thuế đã từ 05 triệu đồng trở lên.
Nếu doanh nghiệp thanh toán bằng tiền mặt thì không đáp ứng điều kiện về chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt để khấu trừ thuế GTGT đầu vào đối với các giao dịch thuộc trường hợp này.
3. Bản chất của quy định: Không thể “chia nhỏ” giao dịch để né điều kiện thanh toán
Điểm doanh nghiệp cần lưu ý không nằm ở việc hóa đơn có giá trị dưới 05 triệu đồng hay không, mà là phải xác định đúng bản chất của giao dịch và tổng giá trị mua hàng trong ngày.
Quy định tại Điều 26 Nghị định 181/2025/NĐ-CP đã xử lý trực tiếp trường hợp: Mỗi lần mua dưới 05 triệu đồng nhưng mua nhiều lần trong cùng ngày và tổng các lần mua trong ngày từ 05 triệu đồng trở lên.
Do đó, việc tách một nhu cầu mua hàng thành nhiều lần mua, nhiều hóa đơn dưới 05 triệu đồng nhưng thực tế phát sinh từ cùng một người nộp thuế trong cùng một ngày không làm mất đi yêu cầu về chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt.
Đây là điểm kế toán cần kiểm tra khi đối chiếu hóa đơn và chứng từ thanh toán.
4. Điều kiện khấu trừ thuế GTGT cần kiểm tra những gì?
Khi xác định một khoản thuế GTGT đầu vào có được khấu trừ hay không, doanh nghiệp không nên chỉ kiểm tra phương thức thanh toán.
Cần xem xét đồng thời các điều kiện liên quan, trong đó có:
- Có hóa đơn GTGT hoặc chứng từ theo quy định;
- Hàng hóa, dịch vụ mua vào phục vụ hoạt động sản xuất, kinh doanh thuộc trường hợp được khấu trừ;
- Đáp ứng điều kiện về chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt theo quy định;
- Đối với trường hợp mua nhiều lần trong cùng ngày từ cùng một người nộp thuế, phải cộng tổng giá trị để xác định có thuộc ngưỡng 05 triệu đồng hay không.
Vì vậy, “hóa đơn dưới 5 triệu đồng” không đồng nghĩa với “đương nhiên được khấu trừ thuế GTGT nếu thanh toán bằng tiền mặt”.
5. Một số tình huống kế toán cần lưu ý
Trường hợp 1: Một hóa đơn 4,5 triệu đồng
Doanh nghiệp mua hàng của nhà cung cấp với giá trị 4,5 triệu đồng, đã bao gồm thuế GTGT và không có giao dịch mua thêm từ chính nhà cung cấp đó trong cùng ngày.
Nếu các điều kiện khấu trừ khác được đáp ứng thì giao dịch này không thuộc trường hợp phải có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt theo ngưỡng 05 triệu đồng.
Trường hợp 2: Hai hóa đơn cùng ngày, cùng nhà cung cấp
- Hóa đơn 1: 2,5 triệu đồng;
- Hóa đơn 2: 3 triệu đồng.
Tổng cộng: 5,5 triệu đồng.
Do phát sinh nhiều lần trong cùng một ngày từ cùng một người nộp thuế và tổng giá trị từ 05 triệu đồng trở lên, doanh nghiệp cần có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt để đáp ứng điều kiện khấu trừ thuế GTGT.
Trường hợp 3: Mua của các nhà cung cấp khác nhau
Ví dụ trong cùng một ngày:
- Nhà cung cấp A: 3 triệu đồng;
- Nhà cung cấp B: 3 triệu đồng.
Không cộng hai khoản này với nhau để áp dụng quy định “mua nhiều lần trong cùng một ngày” tại khoản 3 Điều 26 Nghị định 181/2025/NĐ-CP, vì đây là hai người nộp thuế khác nhau. Tuy nhiên, doanh nghiệp vẫn phải kiểm tra các điều kiện khấu trừ khác theo quy định pháp luật thuế GTGT.
Kết luận
Không được hiểu rằng cứ chia nhỏ hóa đơn xuống dưới 05 triệu đồng thì có thể thanh toán bằng tiền mặt và chắc chắn được khấu trừ thuế GTGT.
Theo Điều 26 Nghị định 181/2025/NĐ-CP, nếu doanh nghiệp mua hàng hóa, dịch vụ của cùng một người nộp thuế, thực hiện nhiều lần trong cùng một ngày và tổng giá trị mua từ 05 triệu đồng trở lên, thì phải có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt để đáp ứng điều kiện khấu trừ thuế GTGT.
Lưu ý: Nội dung nhằm mục đích cung cấp thông tin pháp lý và hỗ trợ nghiệp vụ kế toán, thuế; khi xử lý hồ sơ cụ thể cần đối chiếu đầy đủ chứng từ và quy định áp dụng tại thời điểm phát sinh.
